RE-TASTY
Research - Transformative Actions for Sustainability Together with Youth
Ολιστική Σχολική Διατροφική Προσέγγιση
Η Ολιστική Σχολική Προσέγγιση (ΟΣΠ) (link to https://lerenvoormorgen.org/wsa/wat-is-de-
wsa/) είναι ένα πλαίσιο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα σχολεία για να διαμορφώσουν την εκπαίδευσή τους ως προς τη αειφορία. Αποτελείται από έξι διαδραστικά στοιχεία που ενσωματώνουν όλους τους τομείς και τους διαφορετικούς φορείς που εμπλέκονται με το σχολικό περιβάλλον (Wals en Mathie, 2022).
Η ΟΣΠ μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να εστιάζει στο κομμάτι του διατροφικού σχολικού συστήματος, αγγίζοντας διάφορες πτυχές της σχολικής ζωής που σχετίζονται με τα τρόφιμα: τις δραστηριότητες διδασκαλίας και μάθησης σε σχέση με τα τρόφιμα και το περιβάλλον, την ενεργό συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών στο θέμα της διατροφής, τη λειτουργία των σχολικών κυλικείων ή σχολικού λαχανόκηπου, καθώς και τη συμμετοχή της ευρύτερης σχολικής κοινότητας σε θέματα τροφίμων όπως οι γονείς, οι αγρότες, σχετικοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί, κ.λπ. Η κάθε πτυχή αναλύεται πιο κάτω:
Για την ελληνική έκδοση, πατήστε εδώ.
Πολιτική και όραμα του σχολείου
Το κεντρικό μέρος του σχήματος αναφέρεται στην προσέγγιση ενός σχολείου σε σχέση με την αειφόρο διατροφή και πώς το θέμα των τροφίμων ενσωματώνεται στην καθημερινότητα και στην κουλτούρα του σχολείου. Η πτυχή αυτή σχετίζεται με το πώς το σχολείο ενθαρρύνει τους μαθητές να συμμετέχουν σε αποφάσεις και πολιτικές για τα τρόφιμα και με ποιο τρόπο ενσωματώνει την ολιστική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία και σχολική κουλτούρα.
Αναλυτικό πρόγραμμα και τρόφιμα
Τα τρόφιμα θα πρέπει να αποτελούν μέρος του αναλυτικού ενός σχολείου, δίνοντας έμφαση στην αειφορία του σχολικού διατροφικού συστήματος. Το ζήτημα της διατροφής είναι καλό να αντιμετωπίζεται πολυθεματικά μέσω των διαφόρων μαθημάτων και της συνεργασίας των εκπαιδευτικών. Οι μαθητές θα πρέπει να έχουν λόγο στο τί επιθυμούν να μάθουν για τα τρόφιμα και την αειφόρο διατροφή και κατά πόσον νιώθουν ότι λαμβάνουν αρκετές πληροφορίες για το θέμα. Το θέμα της διατροφής μπορεί επίσης να αποτελεί μέρος της μάθησης σε εξωτερικούς χώρους ή/και να ενσωματώνεται ως εξωσχολική δραστηριότητα. Tέλος, ένα επίσης σημαντικό στοιχείο είναι το ‘κρυφό αναλυτικό’ καθώς και οι αξίες και τα ηθικά ζητήματα γύρω από την κατανάλωση τροφίμων τα οποία είναι ενσωματωμένα στην κουλτούρα, στις αλληλεπιδράσεις και στη σχολική καθημερινότητα.
Σχολικές πρακτικές
Ένα σχολείο ως οργανισμός θα πρέπει να λειτουργεί ως παράδειγμα με τις πρακτικές καθώς και τις πολιτικές του να ταυτίζονται και να συμπληρώνουν όσα διδάσκονται σε σχέση με την αειφόρο διατροφή. Μέσα από τις διατροφικές συμπεριφορές τις οποίες ένα σχολείο ενθαρρύνει ή αποθαρρύνει αντικατοπτρίζονται οι προθέσεις και οι πεποιθήσεις του σχολείου. Είναι σημαντικό το σχολείο να εμπλέκει τους μαθητές του στην αειφόρο και υγιεινή διατροφή βρίσκοντας τρόπους μείωσης του αποτυπώματος του σχολείου, π.χ., λειτουργώντας αειφόρες σχολικές καντίνες, διατηρώντας σχολικό λαχανόκηπο του οποίου τα προϊόντα να χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες στην ετοιμασία φαγητού, μειώντας την πώληση εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων από τις αυτόματες μηχανές πώλησης του σχολείου (αν υπάρχουν), κ.λπ.
Σύνδεση σχολείου με την ευρύτερη κοινότητα
Η δημιουργία ενός δικτύου μεταξύ του σχολείου και διαφόρων φορέων / οργανισμών της περιοχής του που έχουν σχέση με την παραγωγή/κατανάλωση τροφίμων (π.χ. κοινωνικοί και μη κυβερνητικοί οργανισμοί, τοπική αυτοδιοίκηση, βιοτεχνίες/εταιρίες τροφίμων ή τοπικοί επιχειρηματίες όπως αγρότες, εστιατόρια, γονείς) είναι ευκαιρία αμφίδρομης μάθησης που μπορεί να ωφελήσει σημαντικά στις γνώσεις και εμπειρίες των παιδιών σχετικά με τα τρόφιμα. Είναι σημαντικό για τους μαθητές να συνδέονται με το τοπικό τους περιβάλλον και να συμμετέχουν σε ευκαιρίες διδασκαλίας και μάθησης που αυτό έχει να προσφέρει.
Παιδαγωγική και μάθηση
Το φαγητό είναι ένα βασικό στοιχείο της καθημερινότητας των ανθρώπων. Ως εκ τούτου, η μάθηση για τη διατροφή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην τάξη, αλλά θα πρέπει να λαμβάνει χώρα και εκτός τάξης, μέσω βιωματικής και συμμετοχικής μάθησης στο σχολικό περιβάλλον (π.χ., μέσα από σχολικούς λαχανόκηπους) καθώς και στην τοπική κοινότητα (π.χ., μέσα από μια επίσκεψη σε κάποια τοπική βιοτεχνία τροφίμων).
Η εκπαίδευση που ασχολείται με την υγιεινή και αειφόρο διατροφή θα πρέπει να στοχεύει στο να βοηθήσει τους μαθητές να γίνουν κριτικοί των τρεχόντων συστημάτων τροφίμων και των προτύπων κατανάλωσης τροφίμων και να αναλάβουν δράση προς ένα διαφορετικό τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων. Η προσέγγιση του citizen science είναι μια μετασχηματιστική (transformative) προσέγγιση στην εκπαίδευση που στοχεύει στην ενδυνάμωση των μαθητών ώστε να είναι σε θέση να αναλάβουν συμμετοχικό ρόλο ως επιστήμονες και να εφαρμόσουν συμμετοχική έρευνα για να προτείνουν δράσεις και πολιτικές στο σχολικό τους περιβάλλον και πέρα από αυτό.
Ανάπτυξη ικανοτήτων του προσωπικού του σχολείου
Η μετάβαση σε ένα πιο υγιή και βιώσιμο σύστημα σχολικής διατροφής απαιτεί όπως οι εκπαιδευτικοί, καθώς και το προσωπικό που σχετίζεται με τη διατροφή, να κατέχουν τις κατάλληλες ικανότητες για να υποστηρίξουν μια τέτοια μετάβαση. Είναι σημαντικό το προσωπικό του σχολείου να ενημερώνεται τακτικά για τις εξελίξεις στον τομέα της αειφόρου διατροφής και να ευθυγραμμίζεται με το αναλυτικό του σχολείου καθώς και τις σχετικές σχολικές πολιτικές που ακολουθούνται στο θέμα.